Het ene boek leest zichzelf bijna vanzelf voor. Het andere vraagt vanaf de eerste bladzijde volledige concentratie. Tijdens het inspreken van mijn eerste non-fictieboek ontdekte ik dat een goede opname niet alleen afhangt van techniek of stemgebruik, maar vooral van een bijzondere balans: tegelijk ontspannen én geconcentreerd zijn.
de uitdaging.
Iedere week zit ik een paar uur in de studio bij Dedicon en spreek ik gemiddeld veertig tot vijftig pagina’s in. Begin maart begon ik aan mijn eerste non-fictieboek: een verslag van een wetenschappelijk onderzoek naar kiezers van een populistische partij. Hoewel al in 2012 gepubliceerd, is het onderwerp nog verrassend actueel.
De uitdaging voor het inspreken zat vooral in de vorm en schrijfstijl. Vrijwel iedere pagina stond vol lange zinnen met een hoge informatiedichtheid, moeilijke woorden, quotes van interviews, bronvermeldingen en namen van onderzoekers uit binnen- en buitenland. Sommige woorden zocht ik eerst op om zeker te weten dat ik ze goed uitsprak én goed begreep.
De vraag was niet alleen hoe ik al die woorden foutloos kon uitspreken. De echte uitdaging was: hoe blijf ik verstaanbaar, natuurlijk en prettig om naar te luisteren. Zonder steeds over ingewikkelde zinnen te struikelen?
de ontdekking.
Al snel merkte ik dat ik tijdens het inspreken twee dingen tegelijk moest doen. Ik moest uiterst geconcentreerd blijven, maar tegelijkertijd voorkomen dat ik verkrampt raakte.
Mijn ogen kijken steeds een paar woorden vooruit, terwijl ik de zin die ik uitspreek nog moet afmaken. Ik let op betekenis, ademhaling, nadruk en verstaanbaarheid, zonder dat het onnatuurlijk gaat klinken. Hoe harder ik mijn best doe, hoe groter de kans dat ik juist ga struikelen. Pas wanneer concentratie en ontspanning met elkaar in balans zijn, ontstaat er rust in mijn stem. En juist die rust helpt een luisteraar om ook ingewikkelde informatie moeiteloos te blijven volgen.
de vakles.
Natuurlijk lukt dat niet altijd. Soms struikel ik letterlijk door de alinea’s heen. Gelukkig kan ik daar inmiddels ook om lachen. Mijn verzameling versprekingen en mislukte takes zou een heel vermakelijke bloopercompilatie opleveren.
Dit non-fictieboek leerde mij dat inspreken van complexe teksten niet betekent dat je foutloos moet zijn. Het betekent dat je tijdens iedere zin opnieuw de juiste balans vindt tussen controle en loslaten. Misschien is dat wel één van de minst zichtbare, maar belangrijkste onderdelen van het vak.
verder lezen.
Blog: Hoe houd je een verhaal urenlang levendig?
Heb je een complex non-fictie audioproject? Neem gerust contact met me op.