Bijspijkeren. Beter worden. Nieuwe dingen leren. Dat was wat ik wilde toen ik me inschreef voor twee workshops: ‘Spelen met akkoorden’ bij de Songwriterschool en de training ‘Luisterboeken & Storytelling’ bij Stemacteren.nl.
Op het eerste gezicht hadden die twee weinig met elkaar te maken. Toch ben ik blij dat ik ze allebei heb gedaan. Juist omdat ik in twee verschillende vertelvormen ontdekte hoe tekst, ritme, emotie en spanning samen een verhaal dragen.
soms leer je het meest buiten je eigen vak.
Ik had vooraf best mijn twijfels. Was ik mijn aandacht niet te veel aan het verdelen? Had ik niet beter één richting kunnen kiezen die rechtstreeks met voice-over te maken had? Achteraf zie ik juist de verbinding. In beide workshops ging het uiteindelijk over hetzelfde: hoe geef je woorden betekenis en hoe zorg je dat iets gaat leven?
Dat hoeft niet altijd door méér te doen. Soms zit het in ritme. Soms in een onverwachte wending. Soms in ruimte laten. En soms in durven afwijken van wat je vooraf had bedacht.
wat songwriting mij leert over vertellen.
Songwriting draait om tekst, harmonie en melodie. Tijdens de workshop Spelen met akkoorden door Peter van Vleuten, combineerden we theorie met praktijkoefeningen. Een dag lang speelden we met toonladders, akkoordenschema’s en melodieën.
Ik leerde daar ook iets wat ik meteen herken in gesproken verhalen: spanning ontstaat door afwisseling. In muziek heet dat tension and release. Een verwachting opbouwen en die vervolgens inlossen. Even spanning vasthouden en daarna ruimte geven. Afwisselen tussen majeur en mineur, tussen drukte en rust. Dat principe werkt niet alleen in muziek. Ook in een gesproken verhaal bepaalt afwisseling hoe lang je aandacht vasthoudt.
en wat acteren toevoegt.
Bij de workshop Luisterboeken & Storytelling door Sander de Heer, ontdekte ik opnieuw hoe leuk ik acteren vind. En vooral wat acteren kan toevoegen aan het vertellen van een tekst. Een verhaal komt niet alleen tot leven door de woorden letterlijk en juist uit te spreken. Je moet ook weten wat er onder die woorden gebeurt. Wat denkt een personage? Wat probeert iemand eigenlijk te zeggen? Waar zit twijfel, verlangen, boosheid of humor?
Dat is de subtekst: wat niet letterlijk in de tekst staat, maar wel hoorbaar wordt in de manier waarop je hem vertelt. Daarvoor moet je soms juist durven loslaten. Niet alles netjes en precies willen doen. Niet iedere zin op dezelfde manier willen laten klinken. Durven spelen en iets uitproberen dat misschien niet meteen perfect is.
van nette inlezing naar een verhaal dat leeft.
Dat inzicht neem ik mee naar mijn werk als voice-over. Zeker bij luisterboeken gaat het niet alleen om foutloos voorlezen. Een tekst kan technisch perfect worden uitgesproken en toch vlak blijven.
De uitdaging is om de tekst zo te vertellen dat de luisteraar blijft meeluisteren. Met ritme, energie, stilte, intonatie en de juiste kleur. Zonder dat al die techniek hoorbaar wordt. Emotie laten doorklinken in je stem. Misschien is dat ook waarom ik het waardevol vind om af en toe buiten mijn eigen vakgebied te leren. Een muzikant, acteur of schrijver kijkt op een andere manier naar hetzelfde issue: hoe zorg je ervoor dat iemand blijft luisteren?
bijspijkeren is niet hetzelfde als perfecter worden.
Ik begon deze workshops met het idee dat ik beter wilde worden. Dat wil ik nog steeds. Maar ik denk inmiddels anders over wat dat betekent. Bijspijkeren is niet steeds meer kennis verzamelen totdat je alles beheerst. Het is ontdekken welk gereedschap je al hebt, welk gereedschap je nog mist, en wanneer je welk gereedschap kunt gebruiken. Soms helpt het om daarvoor juist even buiten je eigen vak te stappen.
Want je hoeft niet precies te leren wat iemand anders doet. Je kunt ook ontdekken wat een andere vertelvorm jou laat zien over je eigen vak. En misschien is dat uiteindelijk de beste vorm van bijspijkeren: niet proberen iemand anders te worden, maar beter ontdekken wat je zelf te vertellen hebt.
verder lezen.
Blog: Hoe houd je een verhaal urenlang levend?
Producties: Dedicon | Passend Lezen
Werk je aan audio waarin een verhaal, uitleg of boodschap goed moet landen? Dan denk ik graag mee over de vertelstem en manier van inspreken die daarbij passen.